De Hoge Raad heeft vrijdag 21 februari een belangrijke uitleg gegeven bij de beoordeling of er sprake van een arbeidsovereenkomst is.

Volgens de Hoge Raad zijn er meerdere dingen die meetellen als je wilt bepalen of iemand een werknemer is of een zelfstandige. Er is geen vaste volgorde van belangrijkheid. Dit betekent dat het ondernemerschap van een werkende een rol kan spelen als de werkende zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen. Ook als andere omstandigheden wijzen op een arbeidsovereenkomst.

Wat speelt er?

Chauffeurs die via de Uber-app werken, worden door Uber als zelfstandigen gezien. Maar vakbond FNV vindt dat ze eigenlijk werknemers zijn en dat de cao Zorgvervoer en Taxi voor hen moet gelden. De rechtbank was het met FNV eens, maar het gerechtshof stelde in hoger beroep een aantal prejudiciële vragen aan de Hoge Raad om duidelijkheid te krijgen over hoe de regels precies moeten worden toegepast.

Wat wilde het gerechtshof weten?

Het gerechtshof wilde weten hoe het Deliveroo-arrest (ECLI:NL:HR:2023:443) van de Hoge Raad moet worden begrepen. Dit arrest ging over de vraag of bezorgers van Deliveroo werkzaam zijn op basis van een arbeidsovereenkomst. Of van een arbeidsovereenkomst sprake is, hangt volgens het Deliveroo-arrest af van alle omstandigheden van het geval. In het arrest heeft de Hoge Raad een aantal specifieke omstandigheden genoemd die van belang kunnen zijn. Van belang kan onder meer zijn of degene die de werkzaamheden verricht zich in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kan gedragen (“ondernemerschap”).

De belangrijkste prejudiciële vragen waren:

• Kan ondernemerschap de doorslag geven bij de vraag of iemand werknemer is of niet?
• Betekent dat ook dat twee mensen hetzelfde werk kunnen doen, maar dat de ene een werknemer is en de andere niet? Afhankelijk van of ze zich als ondernemer gedragen?
• Beperkt “ondernemerschap” zoals genoemd in het Deliveroo-arrest zich tot aspecten die zich voordoen in de arbeidsrelatie tussen de werkende en de opdrachtgever? Of mogen ook andere aspecten buiten die specifieke arbeidsrelatie meegewogen worden?

Antwoorden Hoge Raad

De Hoge Raad zegt dat alle omstandigheden even belangrijk zijn en dat er geen vaste volgorde is. Ondernemerschap kan een rol spelen, maar hoeft niet doorslaggevend te zijn. Het kan dus zo zijn dat twee mensen hetzelfde werk doen, maar dat de ene als werknemer wordt gezien en de andere als zelfstandige. Afhankelijk van hoe ze zich in het economische verkeer gedragen. Daarnaast zegt de Hoge Raad dat niet alleen de werkrelatie met de opdrachtgever meetelt. Ook andere economische activiteiten van de werkende kunnen bekeken worden om te bepalen of iemand echt een ondernemer is.

En nu?

Het gerechtshof zal de rechtszaak verder behandelen met de uitleg van de Hoge Raad in gedachten. Ook andere rechters die met vergelijkbare zaken bezig zijn kunnen de antwoorden van de Hoge Raad gebruiken in die zaken.