De Algemene Rekenkamer concludeert dat er een landelijk tekort is aan huisartsen en dat dit tekort naar verwachting de komende jaren verder zal stijgen.

Uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt dat ongeveer 1 op de 20 mensen een (andere) huisarts zoekt. Bijna 60% van huisartsenpraktijken nam het afgelopen jaar geen nieuwe patiënten aan. Volgens de onderzoekers zal het tekort de komende jaren waarschijnlijk toenemen. De instroom in huisartsenopleiding blijft al jaren achter bij de behoefte. Tegelijkertijd neemt de uitstroom toe, vooral door pensionering. Huisartsen werken ook minder dan voorheen.

Beperkte beschikbaarheid voor nieuwe patiënten

Er zijn knelpunten in de inschrijving bij huisartsenpraktijken. In de helft van gemeenten is slechts één praktijk beschikbaar voor nieuwe patiënten. Een kwart van de gemeenten kent zelfs geen enkele praktijk die nog inschrijvingen accepteert. In bepaalde regio’s zijn mensen daardoor aangewezen op praktijken buiten hun eigen woonplaats. De wachttijd voor inschrijving kan daar oplopen tot enkele maanden. Daardoor komt de toegankelijkheid van de eerstelijnszorg onder druk te staan. De Algemene Rekenkamer wijst er bovendien op dat inwoners in deze gebieden vaker gebruikmaken van spoedzorg of huisartsenposten. Het rapport Patiëntenstops bij huisartsenpraktijken bevestigt deze signalen. De belangrijkste reden voor een patiëntenstop is dat huisartsen de werkdruk niet meer aankunnen. Vaak heeft dat te maken met langdurige openstaande vacatures of moeilijk vervulbare waarnemingsdiensten. De patiëntenstops komen het meest voor in verstedelijkte gebieden, maar ook in plattelandsregio’s met beperkte zorgcapaciteit zijn ze een structureel probleem.

Maatregelen ministerie VWS

Minister Fleur Agema wil dat iedere inwoner zich kan inschrijven bij een vaste huisarts. Daarom richt zij zich op het stimuleren van praktijkhouderschap, het terugdringen van administratieve lasten en het ondersteunen van regionale samenwerking. Verder onderzoekt het ministerie hoe de huisartsenzorg anders georganiseerd kan worden, bijvoorbeeld via zorgcoördinatiepunten of digitale ondersteuning. Ook uitbreiding van de opleidingscapaciteit maakt deel uit van de plannen. Deze maatregelen staan in de bestuurlijke reactie van de minister. “Ik vind het van groot belang dat iedere inwoner in Nederland goede toegang heeft tot noodzakelijke zorg. Dat begint ermee dat elke inwoner zich moet kunnen inschrijven bij een huisarts,” aldus Agema.

Stijgende kosten huisartsenzorg

De uitgaven aan huisartsenzorg zijn in tien jaar tijd gestegen van € 2,5 miljard in 2015 naar een verwachte € 4,4 miljard in 2024. In 2023 en 2024 namen de kosten toe met respectievelijk 11% en 12%. Deze stijging komt onder meer door loon- en prijsontwikkelingen. Daarnaast spelen hogere tarieven voor ANW-diensten (€ 50 miljoen extra) een rol. Ook het programma Meer Tijd Voor de Patiënt draagt bij aan de kostenstijging; dit programma kost jaarlijks € 220 miljoen.