Jonge medewerkers kampen steeds vaker met digitale verslavingen, zoals online gokken, handelen in crypto, overmatig gebruik van sociale media en chatbots zoals ChatGPT.

Deze nieuwe vormen van verslaving blijven vaak onbesproken op de werkvloer, terwijl het aantal werknemers met risicovol gedrag stijgt. Dat zeggen verslavingsdeskundigen Mark Lettinga, oprichter van Addiction Academy, en Daphne Althoff, manager bij AnoniemeZorg.nl.

Hoog verzuim door alcoholgebruik

“Van de 2 miljoen Nederlanders die verslaafd zijn, heeft 70 procent een betaalde baan”, weet Daphne Althoff, manager van AnoniemeZorg.nl, een platform waar medewerkers anoniem terechtkunnen voor hulp. Van deze groep is 17 procent een ‘risicodrinker’ en gebruikt iets meer dan 10 procent drugs. Overmatig alcoholgebruik leidt tot een verzuim van 2,1 miljoen dagen per jaar. Dat kost werkgevers – niet alleen door verzuim maar ook door verminderde productiviteit – zo’n 1,3 miljard euro per jaar.

“Leidinggevenden mijden het onderwerp vaak, omdat ze signalen niet herkennen of er niet over durven praten”, zegt Lettinga van Addiction Academy, een trainingsbureau dat de kennis over verslaving wil vergroten bij professionals en naasten.

Sneller afhankelijk

Terwijl alcohol en drugs voor de grootste problemen zorgen, wijzen de twee experts op de opkomst van digitale verslavingen. Vooral bij jonge werknemers is vaker sprake van overmatig online gokken en gamen. Betrouwbare cijfers ontbreken; de verslavingen blijven nog vaak onder de radar. Dat geldt ook voor het overmatig handelen in crypto en excessief gebruik van chatbots zoals ChatGPT.

Onder deskundigen bestaat discussie over de vraag of de digitale verleidingen echte verslavingen zijn. Althoff en Lettinga vinden de ontwikkeling wel degelijk zorgelijk. Volgens hen leiden gamen, online gokken, crypto of ChatGPT sneller tot afhankelijkheid dan drank of drugs. Althoff: “De aanlooptijd naar een alcoholverslaving is veel langer. Het duurt soms jaren voordat drinken tot problemen leidt.”

Directe confrontatie werkt averechts

Managers zijn zich nauwelijks bewust van de toegenomen verslavingsproblematiek. De signalen zijn vaak subtiel: vermoeidheid, onverwacht verzuim of spanningen in teams. Daarbij is het belangrijk om een medewerker niet direct te confronteren met zijn gedrag. “Dat werkt averechts”, zegt Lettinga. “Het is beter om observaties te benoemen en open vragen te stellen. Spreek je zorgen uit zonder te beschuldigen. Vermijd diagnoses en houd het gesprek menselijk en respectvol.”

Werkgevers moeten zich bovendien realiseren dat zij pas mogen ingrijpen als een medewerker zijn verslaving zelf erkent, zegt Richard Ouwerling van LVH Advocaten, gespecialiseerd in personeelszaken en conflicten. “Een verslaving bewijzen is lastig. De privacy van een werknemer is wettelijk beschermd via de AVG. Hij of zij hoeft er zelf richting de werkgever niets over te zeggen.”

Bron: MT/Sprout