De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) handelde niet onrechtmatig toen zij in 2023 anonieme gegevens over cliënten in de geestelijke gezondheidszorg verzamelde. De rechtbank Midden-Nederland oordeelde dat deze zogenoemde HoNOS+-gegevens geen persoonsgegevens zijn.
Drie belangenorganisaties en meerdere cliënten en behandelaren spanden een collectieve procedure aan tegen de NZa. Volgens hen was het verzamelen en verwerken van de gegevens in strijd met de privacyregels. Zij beriepen zich op de AVG, de Grondwet en het EVRM. De rechtbank oordeelde dat er geen sprake is van directe of indirecte herleidbaarheid tot individuen. Daarom is de AVG niet van toepassing en handelde de NZa niet in strijd met het recht. De rechtbank verwierp op 23 april 2025 alle vorderingen.
Doel: verbeteren zorgprestatiemodel
De HoNOS+-gegevens waren bedoeld voor het verbeteren van het zorgprestatiemodel, het nieuwe bekostigingssysteem voor de GGZ en forensische zorg. Behandelaren moesten in 2023 eenmalig vragenlijsten invullen over de mentale en sociale problematiek van hun cliënten. De NZa gebruikte deze informatie om het algoritme voor zorgvraagtypering te ijken. Volgens de rechtbank dient dit een legitiem doel en is het noodzakelijk in een democratische samenleving.
Geen schending beroepsgeheim
De rechtbank oordeelde ook dat behandelaren hun beroepsgeheim niet schenden door de gegevens aan te leveren. Zij hebben een wettelijke verplichting op grond van artikel 4.2 van de Regeling geestelijke gezondheidszorg en forensische zorg. Omdat de gegevens anoniem zijn, is toestemming van de cliënt niet nodig. Bovendien konden cliënten gebruikmaken van een opt-outregeling.
Verzamelde gegevens inmiddels vernietigd
De rechtbank zag geen reden om de NZa te verbieden in de toekomst gegevens op te vragen. Voor zo’n verbod is op dit moment geen wettelijke grondslag. Vernietiging van de reeds verzamelde gegevens is niet meer nodig: de NZa heeft verklaard dat de gegevens op 13 februari 2025 zijn vernietigd. Ook de laatste back-ups worden in mei en juni 2025 verwijderd.
