Het gebruik van digitale zorg is in 2024 opnieuw gestegen. Toch ervaren zorgverleners weinig verlichting van hun werkdruk.
Dat blijkt uit de Monitor Digitale Zorg 2024, uitgevoerd door het RIVM in opdracht van het ministerie van VWS.
Digitale zorg speelt een steeds grotere rol in de zorgverlening. Zorgverleners en zorggebruikers zien vooral voordelen voor de toegankelijkheid van zorg en de eigen regie van de patiënt. Toch beoordelen zorgverleners de bijdrage aan werkplezier en organiseerbaarheid van zorg met een 5,7. Ook blijkt dat slechts 17 tot 21 procent van de zorggebruikers het gevoel heeft dat zij samen met de zorgverlener beslissen over de inzet van digitale zorgKN-2025-0008.
Toename gebruik, maar gematigd effect
Zorgverleners gebruiken digitale toepassingen steeds vaker. Het gaat bijvoorbeeld om e-consulten, digitale triage, beeldbellen, patiëntportalen en thuismetingen. Deze toepassingen zijn in toenemende mate geïntegreerd in het zorgproces, maar hun impact verschilt per thema. Zorgverleners geven gemiddeld een rapportcijfer van 6,1 voor de manier waarop digitale zorg bijdraagt aan maatschappelijke uitdagingen, zoals kwaliteit van zorg, toegankelijkheid, organiseerbaarheid van zorg en de regie van de patiënt. Vooral over de bijdrage aan de toegankelijkheid van zorg zijn zij positief. Ook zien zij kansen voor het versterken van de eigen regie van patiënten.
Minder positief zijn zij over de bijdrage aan de organiseerbaarheid en kostenbeheersing van zorg, waarvoor een rapportcijfer van 5,7 wordt gegeven. Hetzelfde lage cijfer geven zij aan het effect van digitale zorg op werkdruk en werkplezier. Die laatste aspecten vallen niet onder de onderzochte maatschappelijke uitdagingen, maar spelen wel een grote rol in de arbeidsmarktproblematiek. Tegelijkertijd zien veel zorgverleners wél mogelijkheden om meer zorgprocessen (deels) digitaal in te richten, mits dit op een doordachte manier gebeurt en aansluit bij de dagelijkse praktijk.
Zorgen over privacy
Zorggebruikers zijn in 2024 positiever over digitale zorg dan een jaar eerder. Zij waarderen vooral de invloed ervan op de kwaliteit, toegankelijkheid en flexibiliteit van zorg. Tegelijkertijd zijn er zorgen over privacy, complexiteit van gebruik en het gemis aan persoonlijk contact. Ze vinden veel zorgprocessen geschikt om deels digitaal aan te bieden, maar willen kunnen blijven kiezen voor fysieke zorg als dat nodig is.
Aanbevelingen
Op basis van de onderzoeksresultaten doen het RIVM en NeLL drie aanbevelingen. Ten eerste is het belangrijk om blijvende aandacht te hebben voor de toegankelijkheid van digitale zorg. Met extra ondersteuning voor kwetsbare groepen, zoals ouderen en mensen met een lagere opleiding. Digitale toepassingen moeten goed aansluiten bij hun vaardigheden en behoeften.
Ten tweede adviseren de onderzoekers om het nut en de noodzaak van digitale zorg helder te communiceren. Dit vraagt om meer transparantie over gegevensbeveiliging, een goede balans tussen digitaal en fysiek contact, en actieve communicatie over de voordelen van digitale zorg.
Tot slot bevelen zij aan om per sector en zorgproces verder te onderzoeken waar digitale of hybride zorg passend en haalbaar is. Daarbij is het cruciaal om zowel zorgverleners als zorggebruikers te betrekken en hun ervaringen te benutten. Ook moet goed worden gemonitord of er voldoende ondersteuning beschikbaar is bij de inzet van digitale toepassingen en of fysieke zorg beschikbaar blijft als dat nodig is.
Specifieke aandacht voor drie zorgsectoren
De wijkverpleging, verpleegzorg en gehandicaptenzorg krijgen extra aandacht in de vervolgrapportages. Binnen deze sectoren is afgesproken om de inzet van passende digitale en hybride zorg sneller op te schalen. De Monitor Digitale Zorg zal deze sectoren de komende jaren structureel meenemen in de rapportages.
