Psychische klachten zijn nog vaak een taboe in de zorgsector, terwijl juist zorgmedewerkers door de aard van hun werk kwetsbaar zijn voor mentale overbelasting. Voor HR-professionals ligt hier een belangrijke rol: zij kunnen signalen van suïcidaliteit herkennen en het verschil maken. Experts van 113 Zelfmoordpreventie delen vijf concrete tips.

1. Wees alert op subtiele signalen

Het risico op suïcide ontstaat bijna nooit door één enkele oorzaak. “Het gaat meestal om een stapeling van factoren,” legt Gaby de Bast uit. De Bast is kwaliteitsadviseur bij de Academy van 113 en ontwikkelt trainingen, waaronder Hart voor de Zaak, gericht op iedereen die zich bezighoudt met de gezondheid en vitaliteit van medewerkers. “Werkgerelateerde uitdagingen, zoals werkdruk, disfunctioneren, arbeidsongeschiktheid of ontslag, kunnen in combinatie met privéomstandigheden zoals rouw, financiële zorgen of relationele spanningen leiden tot ernstige psychische klachten.” Persoonlijke kwetsbaarheid en een verstoring van het evenwicht tussen de draaglast en draagkracht versterken dit risico. Mentale overbelasting bouwt zich vaak geleidelijk op. De signalen zijn zelden spectaculair. De Bast: “Veranderingen in gedrag, zoals terugtrekgedrag, verminderde concentratie, verhoogd verzuim of opvallende uitspraken kunnen aanwijzingen zijn. Soms merk je het aan een andere toon in e-mails of het vermijden van contact met collega’s. Het gaat ook vooral om gedrag dat anders is dan eerder gedrag. Vertrouw daarbij op je onderbuikgevoel.”

2. Durf het gesprek te openen

Veel HR-professionals aarzelen om het gesprek aan te gaan uit angst om iets verkeerds te zeggen. Maar juist dat gesprek kan het verschil maken. Begin met een open en oprechte vraag, zonder oordeel. “Het gesprek aangaan blijft het krachtigste middel dat we hebben,” zegt Jan Piet Baas, kwartiermaker werkgevers bij 113. “Je hoeft het niet op te lossen en door er wel over te praten, geef je iemand ruimte en erkenning. Bovendien kun je waar nodig iemand doorverwijzen.”

3. Integreer suïcidepreventie in bestaand beleid

Suïcidepreventie verdient een structurele plek in het HR-beleid. Neem het thema op in regelingen rondom verzuim, ontslag, duurzame inzetbaarheid en grensoverschrijdend gedrag. Hierbij kun je verwijzen naar 113 Zelfmoordpreventie. Door suïcidaliteit bespreekbaar te maken in formele kaders, verlaag je de drempel om erover te praten. “De meeste werkgevers hebben al beleid over fysieke of mentale gezondheid. Dit onderwerp moet daar ook onderdeel van worden,” adviseert Baas. “Dat maakt het onderwerp zichtbaar en bespreekbaar.”

4. Zorg voor training en ondersteuning

Het herkennen van signalen en het voeren van moeilijke gesprekken vraagt om specifieke kennis en vaardigheden. Trainingen kunnen HR-professionals en leidinggevenden helpen om zelfverzekerder te handelen. Gaby de Bast ziet dat veel mensen willen helpen, maar niet goed weten hoe: “We horen vaak dat mensen zich handelingsverlegen voelen. Deze training helpt hen om signalen te herkennen, het gesprek aan te gaan en om te helpen bij hulp zoeken.”

Zie het kader voor een overzicht van de mogelijkheden die 113 biedt.

5. Maak het onderwerp bespreekbaar en zichtbaar

Een organisatiecultuur waarin mentale gezondheid net zo bespreekbaar is als fysieke veiligheid, begint met openheid. Geef het onderwerp structureel aandacht in teamoverleggen, scholingen en één-op-één-gesprekken. Jan Piet Baas benadrukt het belang daarvan: “We moeten het net zo normaal maken om te praten over mentale gezondheid als over fysieke veiligheid.”

De bovenstaande tips zijn gebaseerd op een interview met Jan Piet Baas en Gaby de Bast van 113 Zelfmoordpreventie. Het volledige interview is hier te lezen.

Denk je aan zelfdoding? Neem dan 24/7 gratis en anoniem contact op met 0800-0113 of chat op 113.nl.

Ondersteuning 113 Zelfmoordpreventie

Als HR-professional kun je het verschil maken, maar je hoeft het niet alleen te doen. 113 Zelfmoordpreventie biedt ondersteuning op maat, specifiek gericht op de werkvloer.

Praktische tools en trainingen

VraagMaar-app
Handige app met voorbeeldvragen en signaleringshulpen voor als je je zorgen maakt over een collega.
Toolbox suïcidepreventie op de werkvloer
Bevat formats, stappenplannen en informatie om het thema in beleid en praktijk te integreren.
Training Hart voor de Zaak
Speciaal ontwikkeld voor HR, leidinggevenden, bedrijfsartsen en vertrouwenspersonen. De training leert hoe je signalen van suïcidaliteit herkent, het gesprek aangaat en medewerkers gericht doorverwijst.

“In deze interactieve training van een dagdeel leren HR-professionals in vijf fasen een gesprek aan te gaan over suïcidaliteit: van het herkennen van signalen, het stellen van de vraag, via de fase van wanhoop naar de fase van hoop, tot het waarborgen van veiligheid en verwijzing. De training biedt praktische handvatten en ruimte voor oefening. Deelnemers zijn vaak zeer betrokken en gemotiveerd: ze voelen de urgentie én willen het verschil maken. Wat ik terugkrijg? Bewondering voor de aanpak, inzicht in hun eigen rol en de impact die je met echt contact en een reflectief luisterende houding kan hebben. “Deze training zou eigenlijk iedereen moeten volgen,” hoor ik vaak. Deelnemers zijn geraakt, gesterkt en doordrongen van de meerwaarde van deze training.”

Inge de Jager, opleider en trainer Gatekeepertraining “Hart van de Zaak”

Vragen of direct advies nodig?

Bel 113 voor directe hulp 0800-0113 (24/7 bereikbaar)
Of neem op werkdagen tussen 9:00 en 21:00 uur contact op met de overleg- en advieslijn via 020 – 311 3888
Voor advies per mail: overlegenadvies@113.nl