Zorginstituut Nederland weegt voortaan ook mee hoeveel zorgpersoneel nodig is en wat de milieubelasting is bij de beslissing of zorg wordt vergoed uit het basispakket van de zorgverzekering.
Daarvoor start het Zorginstituut in mei 2025 een proef van drie jaar. Het doel is om betere keuzes te maken, nu personeelstekort en milieuschade grote problemen zijn in de zorg.
Nieuwe manier zorg beoordelen
Zorginstituut Nederland beoordeelt zorg normaal gesproken op basis van vier hoofdcriteria: de zorg moet effectief zijn, veilig, kosteneffectief en noodzakelijk. Vanaf 2025 komen daar dus twee extra aandachtspunten bij: hoeveel zorgpersoneel een behandeling vraagt en wat de impact is op het milieu. Daarom liet het Zorginstituut een commissie onderzoeken hoe die onderwerpen meegewogen kunnen worden. Deze commissie ontwikkelde nieuwe rekenmethodes. Zorgprofessionals kunnen deze methodes ook gebruiken in hun richtlijnen. Daardoor kunnen zij beter kiezen tussen behandelingen die even goed zijn, maar verschillen in werkdruk of milieubelasting.
Voorbeeld: verzorgend wassen bespaart veel tijd
Een voorbeeld uit het advies gaat over wassen in de ouderenzorg. Daarbij is gekeken naar het verschil tussen klassiek wassen met water en zeep, en verzorgend wassen met speciale geïmpregneerde doekjes. Die doekjes besparen veel tijd: ongeveer 9 minuten per cliënt per wasbeurt. Bij een volledige overstap naar verzorgend wassen voor alle 88.000 cliënten in de langdurige zorg levert dat een arbeidsbesparing op die gelijkstaat aan 1.144 fulltime zorgmedewerkers (FTE). Dat is 2,2% van de totale arbeidscapaciteit van verzorgenden in deze sector en bijna 40% van het huidige tekort aan verzorgenden. Volgens de commissie is de besparing niet alleen groot in absolute zin, maar ook in relatieve zin. Dit soort inzichten kan zorgorganisaties helpen om verstandige keuzes te maken, vooral als er weinig personeel beschikbaar is.
Oefenen met proefbeoordelingen
Het Zorginstituut voert daarom eerst proefbeoordelingen uit. Daarmee oefenen ze met de nieuwe aanpak en verzamelen ze ervaringen. Deze proef maakt deel uit van het werkprogramma van het Zorginstituut. Na anderhalf jaar volgt een evaluatie. Op basis daarvan besluit het Zorginstituut of en hoe ze de nieuwe criteria definitief gaan invoeren. Volgens bestuursvoorzitter Mark Janssen helpt deze aanpak bij het toegankelijk houden van de zorg. “(…) Dat kan spannend zijn. Stel je hebt 2 behandelingen die ongeveer even effectief zijn. Durven we dan te kiezen voor de behandeloptie die minder inzet van personeel vraagt? Ik wissel daarover graag van gedachten. Alleen samen houden we de zorg toegankelijk,” zegt hij.
De proef sluit aan bij het Integraal Zorgakkoord en bij andere afspraken over passende zorg. Zorgpartijen spraken hierin af hoe ze de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar willen houden. Bovendien kijkt men ook in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord en het Hoofdlijnenakkoord Ouderenzorg naar oplossingen voor personeelstekort en duurzaamheid.
