Zorgverleners moeten vaker “nee” zeggen tegen patiënten om de zorg toekomstbestendig te houden. Dat klonk tijdens de Nationale Kwaliteitsdialoog op 21 mei in Utrecht.
Tijdens het International Forum on Quality and Safety in Healthcare gingen zo’n honderd zorgverleners en beleidsmakers uit Nederland en Vlaanderen met elkaar in gesprek over schaarste in de zorg. Aan dertien debattafels onderzochten zij hoe de sector om kan gaan met de toenemende druk op personeel en middelen. Volgens dagvoorzitter Hester Vermeulen, hoogleraar Verplegingswetenschappen in het Radboudumc en dagvoorzitter van het event, is er lef nodig. “We moeten leren accepteren dat niet alles meer kan.”
Durf nee te zeggen
Deelnemers kwamen tot de conclusie dat het nodig is dat zorgverleners vaker ”nee” durven zeggen tegen zorgvragen. Volgens dagvoorzitter Hester Vermeulen staat de zorg voor een fundamenteel dilemma: een groeiende zorgvraag tegenover een steeds kleiner aantal zorgverleners. “We moeten ons voorbereiden op pijnlijke gesprekken waarin de dokter de patiënt straks vertelt wat er allemaal niet meer kan: “Nee, geen foto”, “Nee, geen lab-aanvraag”, “Misschien is het beter om bepaalde operaties niet meer te willen.” Deze omslag vraagt om een andere mindset. Niet alleen in de spreekkamer, maar ook in het onderwijs. In het nieuwe opleidingsprofiel Bachelor of Nursing 2030 is probleemoplossend vermogen een kerncompetentie. Ook in het curriculum van medisch specialisten krijgt verandervaardigheid meer aandacht. Vermeulen: “Zorgverleners moeten erop vertrouwen dat ze succesvol kunnen veranderen. Het oude adagium “we doen het zoals we het altijd deden” helpt ons niet meer.”
Positieve werkomgeving essentieel
De schaarste in de zorg hangt ook samen met de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Jaarlijks verlaten ruim 65 duizend verpleegkundigen en verzorgenden de zorg, zo blijkt uit cijfers die Catharina van Oostveen, onderzoeker en bestuurder bij V&VN, presenteerde. Bij ongewijzigd beleid dreigt in 2034 een tekort van 84 duizend zorgverleners. Bovendien ligt het ziekteverzuim in de zorg 30 procent hoger dan in andere sectoren. Volgens Van Oostveen is een systeemaanpak nodig, met aandacht voor cultuur, leiderschap, organisatiestructuren, beleid, opleiding en wetgeving. Alleen dan kan er een positieve werkomgeving ontstaan die zorgverleners behoudt. “In zo’n omgeving voelen medewerkers zich gesteund om te groeien, als mens en als professional.”
Bevlogenheid als sleutel
Een positieve werkomgeving draagt bij aan bevlogenheid van zorgverleners, stelt Anne de Pagter, kinderarts-hematoloog in het Erasmus MC en voorzitter van de stichting Challenge & Support. “Bevlogenheid draagt bij aan behoud, werkplezier en kwaliteit van zorg. Een afname ervan leidt juist tot minder innovaties, lagere patiënttevredenheid en een verhoogd risico op patiëntveiligheidsincidenten.” Coaching kan hierbij helpen. Onderzoek laat volgens De Pagter zien dat ontwikkelingsgerichte coaching leidt tot meer autonomie, minder stress, meer reflectief vermogen en verbeterde verandervaardigheid. “Coaching van zorgverleners werkt echt, laten we er meer gebruik van maken.”
Bron: NFU
