Tijdens de week van de HSP is er extra aandacht voor mensen met hoogsensitiviteit. Wat kun je als HR-professional in de zorg doen om hoogsensitieve medewerkers duurzaam inzetbaar en vitaal te houden?
Ongeveer 15 tot 20 procent van de mensen is hoogsensitief. Zij verwerken informatie diepgaand, zijn gevoeliger voor prikkels en merken sneller stemmingen of spanningen op. Dat blijkt onder meer uit onderzoek van psycholoog Elaine Aron, die in 1996 het begrip HSP introduceerde. In Nederland wordt dit verder onderzocht door onder anderen hoogleraar medische psychologie Veronique de Gucht aan de Universiteit Leiden. Zij benadrukt: “Hoogsensitiviteit is geen klinische diagnose, maar een persoonlijkheidskenmerk dat je kunt benutten.”
Zorgsector telt mogelijk bovengemiddeld veel HSP’s
Uit de informatie bij een webinar van vier regionale werkgeversverenigingen in zorg en welzijn (Flever, WGV Zorg en Welzijn, WZW en ZWconnect) blijkt dat het aandeel HSP’ers in deze sector “nog veel hoger” ligt dan het gemiddelde van 15 tot 20 procent. HSP-expert Esther Bergsma legt uit dat veel hoogsensitieve mensen bewust kiezen voor zorgberoepen, vanwege hun empathie en de behoefte om iets voor anderen te betekenen. Tegelijk brengt de zorgomgeving, met veel sociale interactie, afwisselende taken en emotionele belasting, extra risico’s op overprikkeling met zich mee.
Hogere kans op burn-out
De combinatie van grote betrokkenheid, verantwoordelijkheidsgevoel en prikkelgevoeligheid kan leiden tot overbelasting. Uit een Nederlandse enquête van Hoogsensitief.nl blijkt dat 57 procent van de hoogsensitieve volwassenen ooit een burn-out heeft gehad. Dat is fors hoger dan het gemiddelde in de algemene beroepsbevolking. Volgens hoogleraar Veronique de Gucht kunnen HSP’s prima functioneren, mits zij voldoende ruimte krijgen om hun energie goed te doseren en grenzen aan te geven.
De Gucht ontwikkelde de zogenoemde SPS-monitor, een wetenschappelijk gevalideerde vragenlijst waarmee zowel de kwetsbaarheden als de sterke kanten van hoogsensitieve personen in kaart worden gebracht. In een interview op de website van RINO Amsterdam zegt zij: “Als uit de vragenlijst bijvoorbeeld blijkt dat je veel moeite hebt met het omgaan met de vele eisen en prikkels uit de buitenwereld, verklaart dat waarom je je na een feestje opgebrand voelt en je behoefte hebt om je terug te trekken. Je kunt dan strategieën gaan bedenken om hier beter mee om te gaan, bijvoorbeeld door een rustige dag in te plannen als je weet dat je ’s avonds uitgaat.”
Wat kun je als HR doen?
Hoogsensitiviteit is niet altijd zichtbaar. Sommige medewerkers weten het niet van zichzelf, anderen spreken er niet makkelijk over. Toch zijn er signalen die kunnen wijzen op overprikkeling, zoals snel vermoeid raken, behoefte aan rust of moeite met veel schakelen. HR-professionals kunnen hierin een sleutelrol vervullen, bijvoorbeeld door:
Vergroot de bewustwording:
- Organiseer trainingen of teamgesprekken over hoogsensitiviteit.
- Bespreek sociaal-maatschappelijke thema’s in werkoverleggen, zoals werkdruk, werkplezier, samenwerking en leefstijl.
Ondersteun leidinggevenden:
- Stimuleer open gesprekken met medewerkers met HSP.
- Help leidinggevenden signalen van overprikkeling of overbelasting te herkennen.
- Adviseer hen om aandacht, begrip en steun te bieden.
Zorg voor maatwerk in begeleiding en ontwikkeling:
- Maak in gesprekken over inzetbaarheid ruimte voor persoonlijkheidskenmerken zoals HSP.
- Bied zinvol werk, voldoende autonomie en ontwikkelmogelijkheden.
Richt de werkomgeving prikkelbewust in:
- Voorzie in rustplekken of ruimtes voor alleen werken.
- Zorg voor duidelijke roosters en voldoende herstelmomenten.
- Bespreek aanpassingsmogelijkheden in functie of werkomgeving.
Bied passende ondersteuning en interventies:
- Zet HSP-vriendelijke interventies in, zoals mindfulness of stressreductie.
- Bied coaching of training aan waarin medewerkers leren:
- hun grenzen te herkennen en bewaken
- overprikkeling te voorkomen
- hun kwaliteiten effectief te benutten
Zorg voor erkenning en maatwerk
Hoogsensitiviteit vraagt geen medische aanpassing, maar wel aandacht voor passende omstandigheden. Medewerkers voelen zich vaak al geholpen als je hun manier van werken erkent en het besproken mag worden. HR kan het gesprek hierover stimuleren, bijvoorbeeld tijdens onboarding, jaargesprekken of ontwikkeltrajecten. Ook bij verzuimbegeleiding is het relevant om te kijken of overprikkeling mogelijk een rol speelt. Door HSP’ers serieus te nemen, kunnen zorgorganisaties bijdragen aan het voorkomen van uitval en het versterken van duurzame inzetbaarheid.
