Het Huis voor Klokkenluiders pleit in een verkenning voor meer aandacht voor integriteit in het personeelsbeleid van ziekenhuizen. HR speelt daarbij een sleutelrol. Bijvoorbeeld in werving, functionerings- en jaargesprekken en het bevorderen van een veilige cultuur. De aanbevelingen zijn aangeboden aan de NVZ en de vakbonden.
De verkenning laat zien dat ziekenhuizen vooral aandacht hebben voor integriteit in de relatie tussen zorgverlener en patiënt. De aandacht voor relaties tussen medewerkers onderling en tussen medewerkers en bestuur blijft achter. HR kan volgens het rapport bijdragen door leidinggevenden te adviseren, knelpunten te signaleren en integriteit een vaste plaats te geven in bijvoorbeeld onboarding en jaargesprekken. Zo kan HR helpen bij het versterken van een veilige cultuur waarin medewerkers zich vrij voelen om misstanden te melden.
Commerciële nevenwerkzaamheden
Het rapport wijst daarnaast op risico’s rond productiegerelateerde beloningen en commerciële nevenwerkzaamheden. Deze kunnen leiden tot belangenconflicten en druk om financieel aantrekkelijke behandelingen te verrichten. Afhankelijkheidsrelaties en hiërarchische structuren belemmeren soms het aanspreken op ongewenst gedrag. Het Huis van Klokkenluiders adviseert om beheersmaatregelen te nemen, richtlijnen voor nevenwerk streng te handhaven en actief te werken aan een aanspreekcultuur.
Samenhangende aanpak ontbreekt
De verkenning bevat ook aanbevelingen over leiderschap, meldprocedures en communicatie. Bestuurders zouden integriteit een duidelijke plaats moeten geven in beleid en strategie. Gedragscodes moeten actueel en bekend zijn, en meldprocedures laagdrempelig en transparant. Een samenhangende aanpak ontbreekt vaak. Het aanstellen van een integriteitsmanager en het uitvoeren van integriteitsrisicoanalyses kunnen hieraan bijdragen.
Reactie NVZ en FNV
De NVZ laat weten de aanbevelingen serieus te nemen en onder de aandacht te brengen bij ziekenhuizen. “Een veilige werkomgeving is een belangrijk onderwerp voor ons allemaal. Wij zetten ons ervoor in dat zorgprofessionals kunnen vertrouwen op een werkomgeving waarin zij zich veilig voelen,” aldus bestuurslid Eric Kroon. De FNV benadrukt dat klokkenluiders beter beschermd moeten worden. Elise Merlijn, bestuurder FNV Zorg en Welzijn: “Het rapport bevestigt wat ziekenhuismedewerkers al langer ervaren: integriteitsmanagement in ziekenhuizen schiet tekort. Zonder een open cultuur zullen mensen zwijgen uit angst voor repercussies.”
Signalen incidenten
De aanleiding voor de verkenning waren signalen van incidenten in de zorg en berichtgeving in de media. Ook ontving het Huis meldingen via de afdeling Advies. Voor de verkenning zijn 17 ziekenhuisprofessionals geïnterviewd, onder wie coassistenten, artsen, compliance officers en bestuurders. Zij deelden hun ervaringen in vertrouwelijke diepte-interviews.
