Door extra te investeren in digitalisering kunnen ziekenhuizen het arbeidsmarkttekort in de medisch-specialistische zorg met 3.000 tot 5.000 fte terugdringen. Dat blijkt uit een analyse van strategisch adviesbureau SiRM in opdracht van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ).
Vanaf 2027 stijgt de zorgvraag, doordat het kabinet het eigen risico verlaagt. Volgens het Cultureel Plan Bureau (CPB) leidt dit tot €2 tot €2,3 miljard extra zorgkosten. Een deel daarvan komt terecht bij de medisch-specialistische zorg. De oorzaak is dat mensen sneller zorg zoeken als ze minder zelf hoeven te betalen. Het eigen risico werkt nu als een financiële drempel, die deels wegvalt bij verlaging. Daardoor maken meer mensen gebruik van zorg.
Arbeidstekort loopt verder op
Zonder aanvullende maatregelen groeit het arbeidsmarkttekort in de medisch-specialistische zorg naar 13.000 fte in 2030. De extra zorgvraag door de verlaging van het eigen risico leidt tot een aanvullend tekort van 3.000 fte. Dat is een stijging van ongeveer 30 procent. De kloof tussen vraag en aanbod manifesteert zich daardoor drie jaar eerder dan verwacht. Volgens SiRM kan het tekort gedeeltelijk worden opgevangen door digitalisering. De meeste winst is te behalen met drie programma’s:
- Minder administratietijd: inzet van AI en standaardisatie kan 1.500 tot 3.000 fte besparen, vooral bij artsen en verpleegkundigen.
- Hybride zorg: het versneld invoeren en opschalen van bestaande digitale zorgoplossingen levert naar schatting 1.150 tot 1.700 fte op.
- Betere logistiek: slimme oproepsystemen, track & trace en efficiënte OK-planning verminderen het tekort met 250 tot 700 fte.
SiRM berekende dat de totale productiviteitswinst in een optimistische schatting kan oplopen tot 5.350 fte in 2030. Bij een meer behoudende schatting gaat het om 2.950 fte. De schattingen komen overeen met 50 tot 95 procent van het arbeidsmarkttekort bij artsen, en 15 tot 30 procent bij verpleegkundigen.
Investering van €400 tot €600 miljoen nodig
Voor deze productiviteitswinst is een extra eenmalige investering nodig van €400 tot €600 miljoen, verdeeld over de drie programma’s:
- €190 tot €220 miljoen voor reductie van administratietijd;
- €60 tot €200 miljoen voor hybride zorg;
- €120 tot €200 miljoen voor verbeterde logistiek.
Daarnaast bedragen de jaarlijkse kosten €160 tot €360 miljoen. Afhankelijk van het scenario is de investering in 0,5 tot 6 jaar terugverdiend, vooral doordat de inzet van personeel efficiënter wordt.
Hoge urgentie, maar beperkte middelen
De uitvoering vraagt volgens de onderzoekers snelle actie. Veel ziekenhuizen kampen met financiële tekorten en hebben beperkte ruimte om te investeren in implementatie. Eerdere digitaliseringsprojecten bleven vaak hangen in de ontwikkelfase. Om effect te bereiken, moeten de programma’s daadwerkelijk worden ingevoerd op landelijk niveau, in ziekenhuizen en bij zorgprofessionals.
De NVZ benadrukt dat implementatie nu prioriteit moet krijgen. Zonder extra impuls wordt de potentie van digitalisering niet benut, terwijl de zorgvraag blijft toenemen.
Bron: SiRM, Schatting verbetering arbeidsproductiviteit msz door extra inzet op digitalisering, maart 2025
