Nederland krijgt in de toekomst te maken met een groeiende en veranderende bevolking. Dat blijkt uit de Toekomstverkenning WLO van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De vergrijzing zorgt daardoor voor een stijgende zorgvraag en extra druk op de woningmarkt.
Om goed beleid te kunnen maken, is het belangrijk dat beleidsmakers zich voorbereiden op de verre toekomst. Daarom hebben onderzoekers van het PBL vier scenario’s uitgewerkt voor 2040, 2050 en 2060. In deze zogeheten Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving (WLO) verkennen ze hoe economie, klimaat en bevolking zich kunnen ontwikkelen en wat dat betekent voor mobiliteit, energie en ruimte. Deze scenario’s helpen Nederland dus om op lange termijn onderbouwde keuzes te maken.
Bevolking groeit mogelijk sterk
Als je kijkt naar het thema demografie telt Nederland in scenario Hoog in 2060 21,9 miljoen inwoners. In scenario Laag zijn dat er 18,2 miljoen. Ter vergelijking: in 2022 waren dat er nog 17,8 miljoen. De bevolkingsgroei in scenario Hoog komt onder andere door hogere levensverwachting en meer migratie, bijvoorbeeld van mensen die hier komen werken of studeren. In scenario Laag is er juist minder technologische vooruitgang en economische groei, waardoor zowel de levensverwachting als de migratie lager uitvallen. De bevolking krimpt dan uiteindelijk.
Meer alleenstaanden en kleinere huishoudens
Het aantal huishoudens neemt in beide scenario’s toe. In 2060 zijn dat er in scenario Hoog 11 miljoen, in scenario Laag 8,3 miljoen. In 2022 waren het er nog 8,1 miljoen. Die groei komt deels doordat ouderen vaker alleen achterblijven en migranten vaak alleenstaand zijn. Bovendien kunnen mensen bij hogere inkomens zich makkelijker veroorloven alleen te wonen. Jongeren gaan dan ook eerder het huis uit dan in scenario Laag.
Zorgvraag stijgt door vergrijzing
De vergrijzing heeft grote gevolgen voor de zorg. Doordat mensen ouder worden, neemt de zorgvraag toe. Vooral in scenario Hoog, waarin mensen gemiddeld langer leven en langer zelfstandig blijven wonen, stijgt die vraag sterk. Tegelijk verandert de vraag naar woonruimte: er is meer behoefte aan kleinere woningen die passen bij alleenstaanden of ouderen. Daarnaast verandert ook de samenstelling van de bevolking. Er komen meer mensen met een migratieachtergrond, vooral uit Europa. Daardoor verandert ook de zorgvraag, want verschillende groepen hebben andere behoeften op het gebied van wonen, mobiliteit, werk en gezondheid.
Migratie zorgt voor grootste onzekerheid
Hoeveel mensen er uiteindelijk bijkomen, hangt in hoge mate af van migratie. Bij hoge economische groei is er meer werk en komen er dus meer arbeids- en studiemigranten. Tegelijk kunnen internationale gebeurtenissen, zoals oorlogen of pandemieën, de migratie onverwacht beïnvloeden. In alle scenario’s groeit het aandeel mensen met een migratieachtergrond, maar in scenario Hoog is die toename duidelijk sterker dan in scenario Laag.
Bron: Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving (WLO), Planbureau voor de Leefomgeving.
