Het welzijn van zorgpersoneel is het afgelopen jaar gedaald. Vooral de mentale gezondheid gaat achteruit, blijkt uit de Sectorale Welzijnsmonitor van ABN AMRO. De hoge werkdruk, intimidatie en fysiek zwaar werk eisen hun tol.
Uit de monitor blijkt dat de emotionele belasting in de zorgsector het hoogst is van alle sectoren. Het ziekteverzuim steeg bovendien van 6,3 procent in 2023 naar 6,7 procent in 2024. Vooral verzorgenden, sociaal werkers en psychologen melden zich vaker ziek. Ook het aantal zorgverleners dat emotionele uitputting ervaart, neemt sinds 2015 sterk toe. Ruim een kwart vindt het werk vaak of altijd emotioneel veeleisend.
Hoge werkdruk en vacatures
De personeelstekorten blijven groot. Er staan bijna 60.000 vacatures open en veel zorgmedewerkers gaan de komende tien jaar met pensioen. Daardoor neemt de werkdruk verder toe. Tegelijkertijd krijgen zorgverleners hierdoor juist meer mogelijkheden om van werkgever te wisselen. Vier op de vijf medewerkers denken dus eenvoudig een andere baan te kunnen vinden.
Licht herstel in werk-privé balans
Toch zijn er ook positieve signalen. Voor het vierde jaar op rij verbeterde de balans tussen werk en privé. Het aandeel medewerkers dat regelmatig overwerkt, daalde licht: van 25,2 procent in 2023 naar 23,9 procent in 2024. Ook konden meer werknemers verlof opnemen en hun werktijden deels zelf bepalen. Dit gold met name voor psychologen en fysiotherapeuten, terwijl verzorgenden en verpleegkundigen juist minder vrijheid hadden. Daarnaast volgde 68 procent van de zorgverleners een cursus of opleiding. Daarmee stimuleerden leidinggevenden in de zorg de ontwikkeling van personeel meer dan in andere sectoren.
Onveilige situaties blijven groot probleem
Op het gebied van veiligheid scoort de zorg het slechtst van alle sectoren. Bijna een vijfde van de medewerkers kreeg het afgelopen jaar te maken met bedreiging of intimidatie door cliënten of patiënten. Eén op de tien werd zelfs fysiek mishandeld. Bovendien komt ongewenste seksuele aandacht opvallend vaak voor: 14 procent van de verzorgenden en artsen had hiermee te maken. Daarmee ligt dit percentage veel hoger dan in andere sectoren, waar het gemiddelde op 3 procent blijft steken.
Belang van open werkcultuur
Volgens de monitor en onderzoek van het Trimbos-instituut helpt een open en veilige werkcultuur bij het voorkomen van spanningsklachten. Zorgverleners geven aan dat het bespreken van werkdruk, agressie en grensoverschrijdend gedrag belangrijk is, maar dat hierover toch vaak een taboe bestaat. Ook voldoende personeel speelt een rol, omdat een lagere werkdruk de mentale belasting kan verlichten. Verder kan onderlinge steun veel verschil maken. Zo helpt het als teams na een reanimatie of ander heftig incident samen napraten.
