Doe mij maar een broodje broodje préparé met smos… Zo begon mijn site visit bij ziekenhuis Vitaz in België. En het broodje deed zijn naam eer aan (iets wat vooral de Belgen onder ons zullen herkennen). Twee medewerkers gaven me vervolgens een uitgebreid kijkje in de personeelsplanning van een Belgisch ziekenhuis.
Het blijft me verbazen hoe groot het verschil lijkt in patiënt-nurse-ratio tussen België en Nederland. Eén verpleegkundige in de nacht op meer dan twintig bedden. De nuance zit erin dat je in België beter kunt spreken van patiënt-care-ratio, omdat ook logistiek medewerkers en zorgenden een grote rol spelen.
In België mag je gewoon zelf naar de eerste hulp komen of een specialist bellen met je klachten. Het gevolg: de zorg wordt behoorlijk overspoeld. Met relatief weinig mensen op de vloer, in vergelijking met Nederland, is de werkdruk echt hoog. We spraken kort met een hoofdverpleegkundige. Hij gaf aan dat zijn team overeind blijft door het sterke teamgevoel en de goede samenwerking met artsen. Tegelijkertijd vindt iedereen de lage bezetting eigenlijk bijna onverantwoord.
De artsen zijn niet in dienst van het ziekenhuis en worden net als in Nederland gestuurd op productie. Met het verschil dat daar in België geen grens aan zit vanuit verzekeraars.
De “pool equipe” (flexpool) lijkt als concept al verder doorontwikkeld dan in Nederlandse ziekenhuizen. In deze pool zijn alle functies voor verpleegkundige afdelingen vertegenwoordigd. Medewerkers werken over alle afdelingen heen. Er wordt gewerkt met een vaste bezettingseis: dag-, avond- en nachtdiensten moeten allemaal worden ingepland. Deze diensten worden ingezet voor ad hoc vervanging, maar ze ondersteunen ook bij langere aanwezigheid, bijvoorbeeld door zwangerschap.
In België is 1 fte in de zorg 38 uur, in plaats van 36 uur zoals in Nederland. Bij het berekenen van de benodigde brutoformatie wordt ook daar vaak optimistisch gekeken naar het verwachte ziektepercentage. Daarnaast worden weinig niet-inzetbare uren meegenomen, zoals tijd voor opleiding of teamdagen. Ook dat klinkt voor ons bekend.
Ik vergeet vast nog honderd dingen te noemen, maar dit zijn een paar van de observaties die me zijn bijgebleven. Na afloop stond ik – vol inspiratie – nog even vast in de ring rond Antwerpen.😉
Jorien van den Heuvel is al meer dan 10 jaar verbonden aan Vlirdens, het expertisecentrum in workforce management in de zorg. Haar missie is om personeelsplanning op de kaart te zetten bij alle (zorg)organisaties in Nederland. Dit doek ze onder meer met haar boek “Personeelsplanning in de zorg”.
